Haziran ayı (2024) itibariyle gerçekleştirilen geleneksel biliş sempozyumu, bu yıl İtalya’da Catania Üniversitesi’nin ev sahipliğinde 10. buluşmasını “4E’den 5E’ye Geçiş: Duygular Hakkında” başlığıyla gerçekleştirdi. Açılış konuşmacısı ve onur konuğu olarak davet edilen Felsefe prof.’u Giovanna Colombetti, Psikobiyoloji prof.’ü Vittorio Gallese, prof. Hannah Chapelle Wojciehowski, Nöroestetik prof.’ü Semir Zeki ve ekibi (Samuel Rasche, Taylor Enoch), Karşılaştırmalı Edebiyat prof.’ü Karin Kukkonen’in yanı sıra kavramın önde gelen uzman isimleriyle birlikte, dünyanın farklı üniversitelerindeki alan uzmanı birçok genç akademisyen de sempozyuma iştirak etti. Sempozyum bildiri özet metinlerinin yayınlandığı sitede etkinliğin kazanımlarına dair yapılan duyurudan oldukça verimli geçtiğini ve bu yeni açılımlar doğrultusunda çalışmaların devam edeceğini anlıyoruz: “Konferans boyunca büyüleyici tartışmalara girmenin, yenilikçi fikirleri paylaşmanın ve bilişsel bilimler, sanat ve beşeri bilimlerin kesişiminde yeni ufuklar keşfetmenin ayrıcalığını yaşadık. Katılımınız, tutkunuz ve uzmanlığınız, etkinliği karakterize eden canlı entelektüel alışveriş ve işbirliği atmosferinin şekillenmesinde çok önemli bir rol oynadı.”
Sempozyuma katılan değerli dilbilimcilerin bildiri özetlerinden öne çıkan birkaçını kısa başlıklarla anmak isterim. Prof. Margaret H. Freeman’ın “Duygusal Deneyimin Bilişsel Estetiği” başlıklı bildirisi; “sanata yönelik bilişsel yaklaşımların yükselişiyle birlikte, sanatsal yaratıcılığın nerede ve nasıl” olduğunu, estetik bilişi bedenlenmiş bilişin “beyni bütünleştiren benliğin çift yönlü internöron sisteminin bir görüntüsüyle” sorguluyor. Prof. Lisa Zunshine’in “Gizem Arkadaşlığı Sever” başlıklı bildirisi; “bir kurgusal karakterin başka bir karakterin ne düşündüğünü anlayamadığı durumlarda, özellikle de bağlam kişisel olarak ilgili ve kışkırtıcı olduğunda ortaya çıkan tuhaf iletişim”inin, “bu etkileşimin varsayımsal veya gerçek gözlemcilerinin zihinlerini aktif olarak okuyarak telafi” etmesini sağlayan gizemli etkileşim süreçlerinin arkasında yatan modellemenin mahiyetini araştırıyor. Oxford Ünv. Arkeoloji DPhil (Doktora) öğrencisi Emanuele Prezioso “Bir Stil Meselesi: Bedenlenmiş, Genişletilmiş, Canlandırılmış, Gömülü ve Bellek için Ekolojik Öneri” başlıklı bildirisinde; “bedenin, sosyo-materyal bağlamların, nesnelerin çeşitliliğinin ve bunların dinamik etkileşimlerinin dikkate alınmasının biliş için yenilikçi açıklamalar ürettiğini” gösteren 4E biliş çerçevesinin, ekolojik ve Materyal Bağlılık Teorisi’ni de içeren 5E çerçevesiyle eriştiği yeni açılımları tartışıyor. Alicante Ünv. Filoloji Doktora öğrencisi Adriana Bermejo “İçgüdüsel Olana Övgü. Şiirde Bilişsel Gerilim Deneyimi Olarak İğrenme: Karışık Bir Duygulanımın Estetik Deneyiminde Eylem ve Somutlaştırma” başlıklı bildirisinde; “iğrenmenin estetik deneyimdeki merkezi rolünü, haz ve güzellikle olan bağlantısını yeniden değerlendirmeyi” öneriyor. Prof. Ellen Spolsky “Çığlık Atmak” başlıklı bildirisinde; “rasyonalitenin ve aynı zamanda dilin başarısızlığını bir haykırış ya da çığlıkla ifade edildiği şekliyle” tartışmaya açıyor.
Sempozyum sonuçlarını ve bildiri tam metinlerinin bilişsel bilimlere katkılarını ilerleyen günlerde takip ediyor olacağız.
Leyla Arsal
Bu metin Buzdokuz-23’te (2024) yayınlanmıştır.
Kapak Görseli: Dr. Ecz. Azize Gizem Ergül