Bu yazı ilk kez bu sitede (poetikbilis.com) yayımlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz; alıntı yapılması durumunda kaynak gösterilmelidir.
Varoluşsal kırılmaların şiir dilini yoğunlaştırıp katmanlaştırdığı bir söyleyişle dile gelen Asuman Susam şiiri, ilk şiirlerinden itibaren bu kırılmaları görece daha az yahut daha yoğun bir kuşatmayla bünyesinde taşıyan bir yapıdadır. Çoğunlukla aşk, hüzün, bekleyiş, yoksunluk, yalnızlık, utanç, yas, düş, ümit vb. duygu durumlarını yansıtan şiir dili, gerçekte ise görünürün ardındaki görünmeyeni arayışıyla ve bu arayışın açığa çıkardığı varlık durumlarıyla karakterize olur. Dil Mağarası’ndan itibaren artan bir yoğunluk ve varoluşun üzerindeki baskıyı açıklığa kavuşturma çabasıyla ilerleyen dil yapısı ve ontolojik katman, son üç kitapta artık poetik öznenin problematiği haline gelerek bu bağlamı üsluba ve şiiriyete pekiştirir. İnsanın “ebedî bir mağlup” olarak dünyaya atılmışlığını, bunun bir sonucu olarak da dünyada “sürgün oluşu” ve dünyanın sınırlarına sıkışmışlığının yarattığı yaşama sıkıntısını “varoluşsal bir ürperti” olarak şiirinde problem edinen Susam, insanın varlık hallerinin çeşitli biçimlerini bu perspektifle şiirleştirir. Bu perspektifi şiirler boyunca sağlamlaştıran varlık halleriyse, poetik öznenin ölüm gerçeğine rağmen dünyada yaşama, dünyaya katlanma, bu gerçeğin bir yaşam sıkıntısına dönüşerek özneyi ölüm, yokluk, hiçlik ve sonluluk halleriyle yüzleştiren, onu çıkışsız bırakan “utanç”, “yalnızlık” ve “sınırlılık” unsurlarıdır. Poetik özne bu gerçeklik karşısında karşı konulamaz bir “varoluşsal ürperti” duyarak, varlıkla burun buruna yahut iç içelikle (chiasmus) varlığı yokluk/ yoksunluk perdesinden deneyimler. Susam şiirinin ana karakteristiği ve problematiği, öznenin duyduğu bu varoluşsal ürpertinin varlık durumları karşısında oluşturduğu keder ve kederin dönüştüğü varyasyonların görüntülenmesinde yatar. Poetik özne bu iflah olmaz keder karşısında kendisini “düş-kuran bir göz” olarak “ebedî mağlup” ilan eder.
. . .
(Makalenin devamına Bilişsel Poetika & Poetik Biliş isimli yeni kitabımdan ulaşabilirsiniz.)